Blaski i cienie współczesnego wychowania

Autor

DOI:

https://doi.org/10.52934/eto.2025.09

Słowa kluczowe:

wychowanie, emocje, indywidualność, wartości, empatia, szacunek

Abstrakt

Wychowanie dzieci w dzisiejszym zglobalizowanym i różnorodnym społeczeństwie wymaga szczególnego zaangażowania i wrażliwości ze strony rodziców oraz pedagogów. Kluczowym aspektem skutecznego wychowania jest dostrzeganie i wspieranie unikalności każdego dziecka, co pozwala na pełne wykorzystanie jego potencjału. Ważne jest, aby unikać porównań między dziećmi i umożliwić im wyrażanie swoich emocji oraz podejmowanie decyzji zgodnie z ich indywidualnymi potrzebami. Wychowanie oparte na wartościach takich jak szacunek, uczciwość, empatia, miłość i tolerancja kształtują dzieci na odpowiedzialnych i wartościowych członków społeczeństwa. Szacunek i akceptacja indywidualnych cech dziecka są istotne dla budowania jego poczucia własnej wartości i pewności siebie, które są fundamentem zdrowych relacji międzyludzkich. Dbanie o emocjonalne bezpieczeństwo dziecka oraz umożliwienie mu swobodnego wyrażania uczuć i podejmowania decyzji wspiera jego rozwój psychiczny i społeczny. Empatia oraz dostosowanie metod wychowawczych do potrzeb dziecka sprzyjają jego lepszemu radzeniu sobie ze stresem i budowaniu pozytywnych relacji z rówieśnikami. Takie podejście nie tylko wzbogaca życie dziecka, ale także przyczynia się do budowy wspólnoty, w której różnorodność, szacunek i wzajemne wsparcie są na porządku dziennym.

Bibliografia

Bakiera, L. (2019). Wychowanie i rodzicielstwo, styl wychowania i styl rodzicielski. Analiza terminologiczna. Psychologia Wychowawcza, 58(16), 60–72. https://doi.org/10.5604/01.3001.0013.6361

Błasiak, A., Dybowska, E. (2014). W trosce o dobro współczesnego dziecka: Wybrane zagadnienia. Akademia Ignatianum Wydawnictwo WAM.

Dąbrowski, A. (2012). Wpływ emocji na poznawanie. Przegląd Filozoficzny – Nowa Seria, 21(3), 315–335.

Dorozińska, A. (2011). Zadbajmy o prawidłowy rozwój mowy. Cz. 1. Bliżej Przedszkola, 10, 38–39.

Drwięga, M. (2012). Człowiek między dobrem a złem. Studia z etyki współczesnej. Księgarnia Akademicka.

Elias, M. J., Tobias, S. E., Friedlander, B. S. (1998). Dziecko emocjonalnie inteligentne. Media Rodzina.

Faber, A., Mazlish, E. (2013). Jak mówić, żeby dzieci nas słuchały. Jak słuchać, żeby dzieci do nas mówiły. Media Rodzina.

Fiedorczuk-Fidziukiewicz, J., Fiedorczuk, I., Fiedorczuk, A. (2016). Etymologia zła a zagadnienie człowieczeństwa w XXI wieku. W: E. Krajewska-Kułak, K. Kowalczuk, A. Kułak-Bejda (red.), Różne barwy przemocy, T. 1 (ss. 13–32). Uniwersytet Medyczny w Białymstoku Wydział Nauk o Zdrowiu.

Godawa, G. (2013). Emocjonalne dojrzewanie dzieci i młodzieży w medialnym społeczeństwie. Studia Socialia Cracoviensia, 5(2), 111–125. https://doi.org/10.15633/ssc.455

Goleman, D. (2012). Inteligencja emocjonalna. Media Rodzina.

Harwas-Napierała, B., Trempała, J. (2008). Psychologia rozwoju człowieka. T. 2. Wydawnictwo Naukowe PWN.

Honore, C. (2011). Pochwała powolności. Drzewo Babel.

Kaniewska-Mackiewicz, E. (2016). Istota edukacji emocjonalnej. Zeszyty Naukowe WSG, 27(1), 159–174.

Katra, G. (2019). Współczesne ujęcia i modele wychowania. Psychologia Wychowawcza, 58(16), 27–48. https://doi.org/10.5604/01.3001.0013.6331

Korzeniowska, J. (2009). Uwarunkowania dojrzałości emocjonalnej: Determinizm czy interakcjonizm? W: K. Franczak, M. Szpringer (red.), Oblicza dojrzałości emocjonalnej dzieci i młodzieży (ss. 41–50). Wydawnictwo Salezjańskie.

Ksiokowska-Robak, A., Zeh, K. (2016). Pomiędzy indywidualizmem a dostosowaniem się. Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne.

Lewicka, M. (2020). Dziecko w kontekście świata wartości rodziców. Realizacja zadań wynikających z rodzicielstwa. Studia Pedagogiczne. Problemy społeczne, edukacyjne i artystyczne, 35, 63–75.

Louis, J. P., McDonald Louis, K. (2024). Potrzeby emocjonalne dziecka. Jak uniknąć rodzicielskich błędów, aby wychować emocjonalnie zdrowe, szczęśliwe dziecko. Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.

Oatley, K., Jenkins, J. M. (2003). Zrozumieć emocje. Wydawnictwo Naukowe PWN.

Patyjewicz, L. (2015). Postęp naukowo‐techniczny a postęp moralny osoby ludzkiej. Zdrowie i Dobrostan, 2, 309–320.

Ryan, R. M., Deci, E. L. (2000). Teoria samostanowienia i ułatwianie wewnętrznej motywacji, rozwoju społecznego i dobrego samopoczucia. American Psychologist, 55(1), 68–78. https://doi.org/10.1037/0003-066X.55.1.68

Saarni, C. (1999). The development of emotional competence. Guilford Press.

Strelau, J. (2000). Psychologia. Podręcznik akademicki. Podstawy psychologii. T. 1. Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.

Szymczyk, L. (2017). Rola rodziny w rozwijaniu systemu wartości. Łódzkie Studia Teologiczne, 26(1), 7–20. 59–70.

Śnieżyński, M. (2019). Wiedza rodziców o wychowaniu swoich dzieci. Wydawnictwo Naukowe Akademii Ignatianum w Krakowie.

Świerczek, A. (2008). „Niewystarczalność” człowieka a wychowanie: Rola rodziny w kształtowaniu człowieczeństwa. W: B. Muchacka (red.), Rodzina w kontekście współczesnych problemów wychowania (ss. 265–275). Wydawnictwo Naukowe Papieskiej Akademii Teologicznej.

Wnęk-Joniec, K. (2022). Nie przydeptuj małych skrzydeł. Studio Impreso.

Pobrania

Opublikowane

30.09.2025

Jak cytować

Gregorczyk, E., & Kukułka, J. (2025). Blaski i cienie współczesnego wychowania. Edukacja • Terapia • Opieka, 7. https://doi.org/10.52934/eto.2025.09

Numer

Tom 7 (2025): Nauczycielskie innowacje pedagogiczne w przedszkolach i klasach I–III szkoły podstawowej

Dział

Artykuły

Licencja

Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Autorzy publikujący w czasopiśmie udzielają jego wydawcy zgody o następującej treści:

  1. Autor zachowuje autorskie prawa majątkowe do utworu, a jednocześnie udziela wydawcy czasopisma zgody na jego pierwszą publikację w wersji drukowanej i wersji online na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa - Użycie niekomercyjne - Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe Licencja Creative Commons oraz zgody na wykonywanie opracowań, w tym przekładów.
  2. Autor ma możliwość udzielania zgody niewyłącznej na opublikowanie utworu w wersji, która ukazała się w czasopiśmie  (np. zamieszczenia go w repozytorium instytucjonalnym lub opublikowania w książce), wraz z informacją o jego pierwszej publikacji w czasopiśmie.
  3. Autor może umieścić swój utwór online (np. w repozytorium instytucjonalnym lub na swojej stronie internetowej) jeszcze przed zgłoszeniem utworu do czasopisma.